ماه: آبان 1399

بنام خدا

این هفته در مورد گفتار و رفتار ما با فرزندانمان، در زمان همه‌گیری ویروس کرونا، مطالبی را بیان خواهم کرد؛

• با کودکان صحبت کنید، کودکان حتی اگر بیان نکند ، نگران هستند آنها در تمام روز از کرونا میشنوند ، بنابراین بهترین کار این است که ما، خودمان منبع سطح یک ارسال پیام باشیم ، با آنها صحبت کنید و این اطمینان خاطر را در آنها ایجاد کنید که برای مقابله با این شرایط آماده هستید و به تمام جوانب کار توجه دارید.
• شما تکیه گاه فرزندانتان هستید و آنها به شدت نگران سلامتی شما هستند پس هم در کلام و هم با رفتارتان، به کودکان خود اطمینان خاطر بدهید که مراقب خودتان هستید.
• با توجه به شرایط همه‌گیری کرونا، درمورد کارهایی که مجبور هستند ، انجام دهند با آنها صحبت کنید و در انجام این کارها یاریشان کنید. مثلاً حضور در کلاسهای آنلاین موضوعی جدید است که قبلاً آموزشی در مورد آن ندیده‌اند، آنها برای ادامه درس و زندگی در شرایط جدید، نیاز به کمک ما دارند.
• به آنها الزامات بیرون رفتن در شرایط خاص فعلی را بیاموزید، روش استفاده از ماسک، شیلد، استفاده از مواد ضدعفونی کننده، رعایت فاصله اجتماعی و….
• حتی اگر قرار نیست از خانه خارج شوند، برای آنها تجهیزات و وسایل حفاظتی همچون ماسک، شیلد ، محلول ضدعفونی کننده و… را تامین کنید، این کار علاوه براینکه باعث قوت قلب آنها میشود، اگر در شرایطی خاص مجبور به ترک منزل شدند، باعث میشود آمادگی لازم را داشته باشند.
• بپذیریم، طبیعی است که آنها نگران باشند، سعی کنیم با تدبیر، این نگرانی را مدیریت کنیم و از این حس به عنوان انگیزه آموختن نکات بهداشتی، همکاری در شرایط سخت و… استفاده کنیم.
• مجدد تاکید میکنم، به آنها حقایق را بگویید، واضح ، صادقانه و البته در سطح درک کودک، بهتر است آنها همه آنچه را که باید بدانند بطور درست و واضح از شما کسب کنند تا بصورت ناقص و غلط همراه با شایعات از شبکه های اجتماعی و دیگران.
• زمان کافی را برای گوش دادن به صحبتهای آنها اختصاص دهید، معمولاً کودکان در شرایطی که مضطرب هستند، با صحبت کردن آرامش پیدا میکنند.
• از دادن حجم زیادی از اطلاعات غیرضروری به آنها، اجتناب کنید، اینکار باعث وحشت و اضطراب مضاعف در آنها میشود.
• با توجه به شرایط موجود، کودکان امکان بیرون رفتن از خانه را ندارند، بنابراین برای آنها وسایل سرگرمی های درون خانه را فراهم کنید، بازی های فکری، مطالعه، دیدن فیلم یا انیمیشن و…
• کودکان نیازمند ارتباطات اجتماعی و عاطفی هستند، با استفاده از رسانه‌های مجازی امکان ارتباط آنها با دوستان و عزیزانشان (مثلاً والدین شما) را فراهم کنید، این کار برای بهبود شرایط روحی همه ما موثر است.
• حفظ آرامش؛ آرامش مانند سایر احساسات (غم، ترس و …)، از فرد، به اطرافیان تسری پیدا میکند، پس آرامش را در وجود خود و دیگران جاری و ساری کنیم.
• علیرغم خطرات فراوان، خوشبختانه بیشتر کودکانی که به این ویروس آلوده میشوند ، بصورت خفیف بیمار میشوند. اما باید بدانیم که کودکان ناقل بیماری هستند.

با آرزوی سلامتی و آرامش برای همه مردم جهان

 

 

 

 

بنام خدا

در روزهای گذشته چند نفر از دوستان بزرگوار که مطالب قبلی بنده را مطالعه فرموده بودند، مسائلی را مطرح کردند در مورد اینکه وقتی در نوشته‌های سایت به موضوع صحبت کردن با کودکان، گفتگوی خلاقانه، سوال و… پرداخته میشود و آنها سعی میکنند با همسر و فرزندان درمورد موضوعات گفتگو کنند، در اغلب مواقع گفتگو به مشاجره، قهر یا کدورت ختم میشود!

بنابراین امروز قصد دارم در مورد گفتگو کردن مطالبی را بیان کنم. موضوعاتی مانند چهارچوب گفتگو، مفهوم تفاهم، نقش فضای مجازی و البته معضلات آن

در مورد چهارچوب گفتگو باید بپذیریم که رعایت ادب، صداقت، اخلاق و منطق، چهارچوب نظری گفتگو را تشکیل می دهند. در حوزه عمل، باید نخست یاد بگیریم که به صحبت های طرف مقابل گوش بدهیم (گوش دادن فعلی ارادی است و متفاوت با شنیدن!)، وقتی به صحبت های افراد گوش میدهیم یعنی میفهمیم چه میگویند و اگر متوجه منظور افراد نشدیم، سوال میکنیم. در خیلی از مواردی که ما با دیگران به اختلاف نظر میرسیم دلیل آن این است که صحبت های آنها را متوجه نمیشویم و حرف آنها را نمیفهمیم، موضوعی که مولانا به زیبایی آن را بیان میکند:  (خلاصه) چهار مرد فقیر با زبانهای مختلف با هم همسفره بودند، رهگذری به آنها سکه ای داد، مرد ایرانی گفت برای ناهار انگور بخریم، عرب زبان گفت خیر! عنب بخریم! رفیق ترک زبان مخالف بود و اُزم میخواست و رومی میگفت الان وقت خوردن استافیل است! اختلاف به نزاع کشید، فردی فرهیخته از آنجا می‌گذشت، موضوع را جویا شد! و به آنها فهماند که هرچهار نفر یک چیز میخواهند، اما زبان هم را نمیفهمند!

موضوع دوم کلمه‌ای پرکاربرد است که متاسفانه عده کمی معنی آن را میدانند! «تفاهم». تفاهم بر وزن تفاعل و معنی دقیق و صحیح آن این است : یکدیگر را فهمیدن! نه تصدیق کردن است و نه قبول. یکدیگر را فهمیدن. ما باید یاد بگیریم در چهارچوبهای گفتگو با هم صحبت کنیم و تلاش کنیم با هم به تفاهم برسیم (حرف هم را بفهمیم) . پس باید هرکدام از طرفین حرف خود را کامل بیان کنند، خوب گوش بدهیم، موضوعاتی که روشن نیست، سوال کنیم و هدف گوینده را درک کنیم. بعد از اینکه به تفاهم رسیدیم ، یعنی متوجه شدیم او چه میگوید و چه میخواهیم، در این مرحله میتوانیم برای اقناع طرف مقابل یا اثبات حقانیت نظریه خود دلیل بیاوریم، تحقیق کنیم، با افراد خبره مشورت کنیم و…

برای درک بهتر موضوع یک مثال واقعی بزنم، چند شب پیش در حال خواندن داستانی از شیخ عطار نیشابوری، بنام «علاج گدایی» از کتاب قصه‌های خوب برای بچه های خوب، برای فرزندانم، بودم. داستان بجایی رسیده بود که نقش اول داستان که قبلاً شاگرد «آهنگر» بود، مجبور به گدایی شده بود، در شهر نیشابور که گدایی در آن ممنوع شده بود خسته و گرسنه بود و …

ناگهان پسر کوچکم گفت : ” خوب آهنگ میزد و از مردم پول میگرفت”

دخترم به او پاسخ داد: ” اون که بلد نبود آهنگ بزند ”

و پسرم گفت : ” بابا مگه خودت نگفتی شاگرد «آهنگر» بوده؟ کارگر یعنی کسی که کار میکنه و آهنگر هم یعنی کسی که آهنگ میزنه!”

برای علی آقا توضیح دادم که آهنگر چه کاری انجام میدهد و…

ما بزرگترها هم به کرّات دچار این سوء برداشتها میشویم.

اما یکی از مشکلات مهم در حوزه گفتگو، مساله استفاده افراد از رسانه های مجازی برای گفتگو است! رسانه های مجازی نه تنها مناسب گفتگو نیستند بلکه تاثیر فضای مجازی به شدت باعث ضعف ما در حوزه گفتگوهای واقعی شده است، اجمالاً چند مورد را ذکر میکنم:

1-راست نگفتن و بدتر از آن، دروغ گفتن در فضای مجازی رایج‌تر و راحت تر است. اما در گفتگوهای رودررو هم رواج دروغ کمتر است و هم امکان آن.

2- در فضای مجازی بی ادبی و عدم رعایت شئونات قبح خود را از دست داده است و افراد با وقاحت بیشتری نسبت به گفتگوهای عادی، در این فضا گفتگو می کنند.

3- در فضای مجازی ویرایش و حذف نوشته‌ها خیلی مرسوم است، اما در عالم واقع ما قبل از ادای جمله باید دقت کنیم و وقتی بیان شد دیگر تمام.

4- یکی از موضوعات مهم در ارتباطات مجازی، امکان قطع ارتباط در لحظه، بدون تبعات جدی است. در فضای واقعی نمی توانیم به راحتی ارتباط را مختل کنیم اگر کسی از شما سوالی بپرسد یا باید پاسخ بدهید یا سکوت ! اما در فضای مجازی صدها دلیل فنی برای عدم پاسخگویی فوری، در اختیار دارید؛ اینترنت قطع شد، شارژ تمام شد، گوشیم هنگ کرد و…

بنابراین باید بدانیم اولاً این برنامه‌ها وسیله گفتگو نیستند مثلاً برنامه پیام رسان هستند (messenger) یا برنامه اشتراک عکس، پس اصلاً وسیله مناسبی برای گفتگو نیستند. ثانیاً استفاده از آنها حتماً باید کنترل شده باشد و همچنین سعی کنیم در هنگام استفاده از آنها هم خود را مقید به رعایت ادب و اخلاق بدانیم.

در جمع بندی موضوع باید معروض دارم که شایسته است با صبر و شکیبایی و براساس ادب و اخلاق، رو در روی هم، با مهربانی و با حسن نیت برای حل مشکلات خود و فرزندانمان با هم گفتگو کنیم. مثل هرکار دیگر، با تمرین، روز به روز پیشرفت خواهیم کرد.

*** اما نکته ای به شدت ناراحت کننده و متاثر کننده در مورد فضای مجازی در این روزهای سخت؛

در استفاده فرزندانمان از رسانه های مجازی دقت و یا شاید بهتر است بگویم تجدیدنظر کنیم!! من فردی تکنولوژی گریز technophobia)) نیستم اما اصلاً چالشهایی چنین خوف‌انگیز (آخرین آن درآوردن شلوار والدین مقابل دوربین زنده !) را نمیتوانم تحمل کنم!!

چه بلایی برسر ما آمده است که لباس مادرمان را جلوی چشم دیگران در می‌آوریم! چطور دلمان می آید شلوار پدربزرگ عصا در دستمان را از پایش در بیاوریم  در حالیکه او مستاصل به دوربین نگاه میکند، که اگر عصا را رها کند، سقوط میکند و …. یاد دارم که وقتی چالش گوش دادن به ترانه‌های بی ادبانه یک نفر (اکراه دارم از نام خواننده آوردن برای او) در کنار پدر و مادر و پخش آن در فضای مجازی مطرح شده بود به اطرافیان گفتم همین افراد چند سال دیگه مادرشان را عریان میکنند و بقول خودشان share to all میکنند، خیلی ها خندیدند و بعضی مرا فناتیک (متعصب در دین و مذهب) دانستند. ناراحتم از اینکه پیش بینی من درست درآمد، به سال نرسید ظرف چند ماه به این مرحله رسیدیم.

خیلی مراقب باشید.! پیشگویی نمیکنم ، مطمئن هستم. این اول فاجعه است.

 

در ادامه بحث خلاقیت و هنر، امروز به نقاشی (یکی از شاخه های هنر سوم) خواهم پرداخت. اکثر کودکان از سنین پایین، به کشیدن نقاشی علاقمندند ؛ ولی هدف ما در این فعالیت، آموزش نقاشی نیست، برای آموزش نقاشی، در صورت علاقه کودک به این هنر، باید از معلم نقاشی کمک گرفت.

هدف ما شکوفایی و رشد خلاقیت فرزندمان است و همچنین هدف مهمتر ما اینست که از نقاشی او، به رویاها، عواطف درونی، نگرش او به جهان، علاقمندی‌ها‌، نقش‌های که دوست دارد در زندگی ایفاء کند، آنچه او را آزار میدهد و… پی ببریم .

پیشتر در موضوع خلاقیت به این موضوع اشاره کردیم که در اجرای این نوع فعالیتها، بزرگترها نباید دخالت نمایند، با دخالت بزرگترها، دیگر نمی‌توانیم انتظار بروز خلاقیت در کودکان را داشته باشیم. کودک با انتخاب موضوع نقاشی، اجزاء درون کادر، نسبت اجزا ، انتخاب رنگ، کیفیت رنگ آمیزی و… به طور غیر مستقیم با ما حرف میزند. توجه داشته باشید محدود کردن کودک به رنگ کردن تصاویر کتاب‌های رنگ‌آمیزی، نمی‌تواند وسیله‌ای مناسب برای رشد خلاقیت و بروز  احساسات و عواطف او باشد.

بزرگترها با رنگ آمیزی قصد افزایش جلوه بصری نقوش را دارند، اما کودکان قصد دارند به دیگران تفهیم کنند که چه موضوعی برایشان اهمیت بیشتری دارد.

به یاد داشته باشید در نقاشی خلاقانه از او نخواهید تا تغییری در نقاشی ایجاد کند یا بهتر رنگ آمیزی کند (در فعالیت‌های رسمی مهد کودک و مدرسه این موضوعات لحاظ می‌شود). اگر او خورشید را کشیده ولی خوب رنگ نکرده است شاید منظورش این است که نور خورشید را دوست دارد اما از گرمای زیاد آن ، ناراحت است.

یکی دیگر از روشهای خلاقانه، ترسیم داستان است، در این روش داستانی را برای کودکان بازگو میکنیم و بعد از خاتمه روایت داستان، از او میخواهیم آنرا ترسیم کند. این روش به تخیل کودک کمک کرده و تمرکز و دقت او را افزایش می‌دهد، او یاد میگیرد با دقت و تمرکز داستان را گوش کرده و آن را به خاطر سپرده و سپس ترسیم کند.

این فعالیت به روش جالب دیگری هم انجام میشود؛ نقاشی با چشمان بسته، این روش هم سرگرم کننده تر است و همچنین باعث تقویت قوه تخیل، افزایش تمرکز، تمرین نظم و کنترل بیشتر حرکات دست میگردد. معمولا روش آن بدینگونه است که اول وسایل نقاشی در اختیار کودک قرار میگیرد و او آنها را به نحوی که بتواند با چشمان بسته محل و نوع وسیله را تشخیص دهد ، می‌چیند.

بعد چشمان کودک را می بندیم و موضوع نقاشی را به او می گوییم، مثلاً یک مزرعه و کلبه ای در کنار آن ، البته اوایل کار بهتر است یک موضوع ساده را انتخاب کنیم، مثلاً یک خانه، به مرور که تجربه‌ی کودک بیشتر شد تمرینهای پیچیده‌تری انجام می‌دهیم.  کودک به مرور یاد میگیرد که بهتر است مداد را کمتر از روی کاغذ بلند کند، کشیدن یک کلبه با خطوط بهم پیوسته، نتیجه بهتری نسبت به طراحی منفصل اجزا دارد. یاد می‌گیرد بهتر است که وقتی مداد را از کاغذ جدا میکند دستش را روی آخرین نقطه‌ای که طراحی کرده قرار دهد. یاد میگیرد هر مدادی را که برداشت دوباره سرجای خودش قرار دهد تا بتواند ترتیب رنگها را حفظ کند.

مساله مهم دیگر اینکه وقتی کودک تصویری را خلق می کند، صحبت کردن با او درباره موضوع نقاشی، اجزاء، رنگها و… بسیار مهم است و مهمتر اینکه، همانگونه که ما از کسی که آشپز قابلی است سوال می‌کنیم: چرا مربای ما خوش‌رنگ نمیشود؟ چرا ترشی من کپک زد؟ و…؛ آیا برای تفسیر رفتار فرزندمان، تحلیل نقاشی او، پاسخ‌های  عجیب او به سوالات خلاقانه ما و … از متخصصین، مشورت می‌گیریم؟

در بررسیهای کارشناسانه حقایق مهمی کشف می‌شود؛ کودکی که در نقاشی مادرش را با دستهایی خیلی کوتاه کشیده بود در مشاوره متوجه شدیم که معمولا توسط مادرش تنبیه بدنی می‌شده است یا کودکی که برای پدرش دهان نکشیده بود، پدری پرخاشگر داشت! به یاد دارم کودکی که کمد لباس را جوری کشیده بود که درب آن از ارتفاع قد او بالاتر باز می‌شد، وقتی صورت کودک را دیدم جای چند زخم روی آن بود و معلوم شد وقتی درب کمد باز بوده به صورت او برخورد کرده است!

 

 

بنام خدا

Music gives a soul to the universe, wings to the mind, flight to the imagination and life to everything” – Plato

موسیقی به جهان روح، به ذهن بال، به تخیل پرواز و به همه چیز، زندگی می‌بخشد. افلاطون

افلاطون، یکی از فیلسوفان بزرگ آتنی در عصر کلاسیک یونان است، بسیاری او را بزرگ‍ترین فیلسوف تاریخ می‌دانند. او در کنار استادش سقراط و شاگردش، ارسطو، یکی از سه فیلسوف بزرگ یونان باستان است. 

 این سخنان افلاطون واقعاً جادویی است. موسیقی چیزی فراتر از یک سرگرمی برای بچه‌ها است. در حالی که والدین به طور مداوم بر کلاسهایی مانند نقاشی ، ورزش ، آموزش زبان انگلیسی، تمرکز کرده‌اند ، افزودن موسیقی به برنامه های روزانه کودکان امری واجد توجه فراوان است.

موسیقی هوش هیجانی و عاطفی[1] افراد را بالا می‌برد. تاثیرات فراوان موسیقی بر فعالیت‌های مغز و اعصاب، منجر به ایجاد شاخه جدیدی از مطالعات به نام نوروموزیکولوژی[2] شده است.

یافته‌های پزشکان اثبات می‌کند حتی نیم ساعت درس موسیقی و یا حتی شنیدن آن، جریان خون را در نیمکره چپ مغز افزایش می دهد و با تحریک انتقال دهنده‌های عصبی به ایجاد آرامش و کاهش استرس کمک می کند. موسیقی همچنین تأثیرات خوب درمانی بر روی کودکان مبتلا به سندرم اوتیسم دارد.

مطالعات مختلف ثابت کرده است که بچه‌هایی که ساز مینوازند یا خوانندگی می‌کنند و حتی آنهایی که ساز نمی‌نوازند امّا موسیقیِ خوب، گوش می‌دهند، در زمینه‌های ریاضی ، استدلال منطقی و آزمونهای هوش موفقیت‌های بهتری کسب می‌کنند. نواختن ساز، فرآیند یادگیری سایر دروس را هم تسهیل می‌نماید.

درک نت‌ها ، ریتم‌ها و خواندن یک قطعه‌های موسیقی باعث افزایش تمرکز و دامنه توجه می‌شود. این فرآیند قوّه تجزیه و تحلیل را نیز تقویت می‌نماید.

یادگیری موسیقی کار ساده ای نیست، وقتی بچه ها در آن مهارت پیدا کنند احساس اعتماد به نفس بیشتری پیدا می کنند. یادگیری موسیقی در کلاسهای گروهی مهارتهای ارتباطی و اجتماعی آنها را افزایش می دهد و آنها را با نحوه کارِتیمی آشنا می‌کند و یاد می گیرند که معمولاً نتایج کارگروهی بهتر از کار انفرادی است.

یادگیری موسیقی با اجرای قطعات از روی نت‌های نوشته شده، شروع می‌شود ، اما کودکان به آرامی شروع به خلق الگوهای مختلف و خلاقانه‌ای در موسیقی می کنند.

یادگیری موسیقی شامل مراحل زیادی است. شما باید یاد بگیرید که چگونه انگشتان را حرکت دهید ، ضربه‌های قوی یا ضعیف، حرکت دست و…. این امر منجر به هماهنگی بهتر مغز، چشم، انگشتان و مهارتهای حرکتی می‌شود.

 

و با هم مولانا، آغاز دفتر اول مثنوی؛

بشنو از نی چون حکایت می‌کند

از جدایی‌ها شکایت می‌کند

مولانا ما را به شنیدن موسیقی عالم دعوت میکند؛

 ز رعد آسمان بشنو تو آواز دهل یعنی

عروسی دارد این عالم  که بستان پرجهیز آمد

بیا و بزم سلطان بین ز جرعه خاک خندان بین

که یاغی رفت و از نصرت نسیم مشک بیز آمد

 

[1] Emotional intelligence

[2] Neuromusicology : مطالعه علمی تأثیرات موسیقی بر مغز و اعصاب